Box 3-calculator

Geen vermogenswinstbelasting, wel vermogensbelasting

Dit is het punt dat buitenlandse adviezen onbruikbaar maakt. In Nederland betaal je geen belasting over gerealiseerde koerswinst. Verkoop je aandelen met honderdduizend euro winst, dan is daar geen afrekening over.

In plaats daarvan word je in box 3 belast over je vermögen op de peildatum, ongeacht of je rendement maakte. Er geldt een heffingsvrij vermogen, en daarboven wordt geheven op basis van forfaitaire rendementen per categorie: laag voor spaargeld, hoog voor beleggingen.

Voor een langetermijnbelegger betekent dit iets bijzonders: het rendement zelf blijft onbelast, maar de pot wordt elk jaar aangetast. Bij hoog rendement is dat gunstig, bij tegenvallende jaren betaal je over verlies.

Het stelsel wordt herzien

Na uitspraken van de Hoge Raad over het forfaitaire stelsel geldt een overbruggingsregeling waarbij je onder voorwaarden kunt aantonen dat je werkelijke rendement lager was dan het forfait. De wetgever werkt aan een stelsel op basis van werkelijk rendement.

Houd hier rekening mee bij lange berekeningen: de spelregels voor box 3 staan al jaren niet vast, en dat is een reëel planningsrisico dat je in andere landen niet hebt.

De echte belastingvrije uitkomst zit in de woning

Verkoopwinst op de eigen woning is onbelast, en de woning valt in box 1 en niet in box 3. Daar komt de hypotheekrenteaftrek bij, al is die inmiddels beperkt tot het tarief van de eerste schijf en gekoppeld aan het eigenwoningforfait.

Dat is de belangrijkste fiscaal begunstigde vermogensopbouw voor Nederlandse huishoudens — niet een beleggingsrekening.

Lijfrente is het spiegelbeeld

Waar een Roth netto inleg en vrije opname combineert, doet de lijfrente precies het omgekeerde: aftrek bij inleg, belasting bij uitkering. Het voordeel zit in het tariefverschil en in het feit dat het bedrag buiten box 3 valt.

Voor wie boven het heffingsvrije vermogen zit, is dat laatste vaak zwaarwegender dan het tariefverschil zelf. Het is elk jaar rendement dat niet wegloopt.

Wat dan wel

De volgorde die voor de meesten klopt: buffer van drie maanden vaste lasten, dan dure schulden aflossen, dan pensioenopbouw via de werkgever benutten, dan lijfrente tot de jaarruimte vol is als je toptarief hoog is, en de rest in een breed gespreid indexfonds in box 3.

Extra aflossen op de hypotheek is daarnaast een serieuze concurrent: het levert gegarandeerd de hypotheekrente op, verlaagt je box 3-vermogen niet maar wel je schuld, en geeft rust.

Kosten wegen zwaarder dan de fiscale kneepjes

Een fonds met 1,5 procent kosten tegenover een indexfonds met 0,2 procent kost je over dertig jaar meer dan de meeste box 3-optimalisaties opleveren. Kies eerst de belegging, dan pas de fiscale verpakking.